26 10 2011

HƏRBİ XİDMƏTDƏN YENİCƏ QAYIDAN VAXT YAZIÇI ELXAN QARAQANLA QİSMƏTİN SÖHBƏTİ


Bu şəhərdə çox az adam var ki, onunla söhbətdən, ünsiyyətdən yorulmursan, yoxluğunda darıxırsan. Elxan hərbi xidmətdə olanda evə dönmək üçün necə gün sayırdısa, mən də eyni həsrətlə onun geri dönəcəyi və bizim şəhərdə qaraladığımız hansısa sakit kafedə onunla uzun-uzun söhbətləşəcəyimiz günü gözləyirdim. Sayılı günlər, axır ki, keçdi və həmin o gün gəldi...
...“Park Bulvar”dakı Çin restoranında əyləşib ilan balığı və gürzə əti sifariş verdik. Sizin artıq oxumağa başladığınız bu söhbəti sabah harda, saat neçədə edəcəyəmizi danışmağa, eyni zamanda Çin mətbəxinin qeyri-adi təamlarını maraqla, həm də qorxa-qorxa dadmağa başladıq. Özümüzü elə aparırdıq ki, guya Çin restoranında tez-tez oluruq və bu mətbəxə çox yaxşı bələdik. Deyəsən, elə qonşu masalarda olan adamların hamısı bizimlə eyni vəziyyətdəydi. Həmin gün yox, səhəri gün baş tutan söhbətimizin səs yazısını dinləyəndə birdən ağlıma gəldi ki, diktofona yazmasaq da, əslində söhbətimiz elə Çin restoranında hesab verəndən başlayıb.
Doymasan da, boş yerə filan qədər pul verdiyini düşünsən də, sənə yad görünən görüntünün altındakı cəlbedicilik səni özündən asılı olmadan ora çəkir. Kitablar bir az Çin restoranına bənzəməlidir. Ən azı ekzotikliyinə aldanmalısan.
Səhəri gün vədələşdiyimiz kafedə görüşdük. Sifarişimizi verəndən sonra söhbətləşməyə başladıq. Hazır olun, 3,2,1... Başladıq!

Əsgər yaddaşındakılar...

Qaraqan: – Hardan başlayaq ?
Qismət: – Başlayaq gəldiyin yerdən. Hərbi hissəyə düşməyindən, adaptasiya prosesindən ?
Qaraqan : – Hə, olar. Deməli belə. Naxçıvanda xidmət elədim. Yola düşəndə mənə qəribə gəlirdi. Təyyarəylə yayı isti, qışı soyuq bir yerə hərbi xidmətə gedirdim. Fikirləşirdim ki, orada Bakıdan gələn uşağa münasibət birmənalı olmaya bilər.
Qismət : – Həm də sən populyarsan axı. Bu da narahatçılıq yarada bilər.
Qaraqan: – Hə, bunu da düşünürdüm. Təvazökarlıqdan kənar olsa da, deməliyəm ki, bir az tanınmağımın da narahatçılığı vardı. Çünki yazdıqlarımda hamıya toxuna biləcək şeylər var. Fikirləşirdim ki, yazdıqlarımı oxuyub bəyənməyənlərin neqativ reaksiyası qarşıma çıxa bilər. Amma hər şey əksinə, pozitiv oldu. Görüş saatlarında yanıma gələnlər olurdu. Bağlama gətirirdilər, məktub yazırdılar.
Qismət: – Əsgərlikdə adətən kimsə bloknotuna rəsm çəkir, kimsə təsbeh düzəldir, kimsə taxtadan nəsə yonur. Səndə oldu belə şeylər?
Qaraqan: – Yox, olmadı. Mən, bunun yerinə, deyə bilərəm ki, çoxlu insan tanıdım, çoxlu talelər gördüm. Hər yeni insan yeni bir kitabdır. Bu mənada mən əsgərlikdə çoxlu kitab oxudum. Bir də onu deyə bilərəm ki, yeni insanlar tanımaq, onlarla ünsiyyətdə olmaq gələcəkdə yazacaqlarım üçün xeyirlidir. Xidmətdə həm də fiziki parametrlərim möhkəmləndi, rəndələndim. Sonra ordunun nə demək olduğunu anladım. Obrazlı belə deyim ki, elə bil böyük bir imarət var. Sən onun içində yaşayırsan. Deyirlər ki, narahat olma, gözətçilər imarəti qoruyur. Sən öz gözünlə onları görməyincə narahat olursan, yata bilmirsən. Mən getdim, öz gözümlə, ordu nə deməkdi, ordumuzun qüvvəsi nə qədərdi, gördüm. İndi rahat yata bilirəm.
Qismət: – Yeni insanlar, müxtəlif talelər dedin. Ən yadda qalanları kimləriydi?
Qaraqan: – Çoxuydu. Hamısını indi xatırlamıram. Yəqin, nə vaxtsa, hansısa formada üzə çıxacaqlar. Birini deyə bilərəm ki, orda bir oğlan vardı, hər gecə çarpayıdan yıxılırdı. Bu, təxminən bir il çəkdi.
Qismət: – Niyə? Səbəb nəydi ki?
Qaraqan: – Çünki o oğlan 18 yaşınacan çarpayıda yatmamışdı. Kənddə, yerdə salınan yataqda yatmışdı.
Qismət: – Nə demək lazım olduğunu bilmirəm. Yəqin hələ uzun müddət kimsə əlindən nəyisə yerə salanda eşitdiyin səsi, o oğlan hər gecə yıxılanda eşitdiyin səslə qarışdıracaqsan...
Qaraqan: – Yəqin ki, hə. Əsgərlikdən yeni gəldiyim günlər, oyanıb tavandakı çilçırağı görəndə nəyin yuxu, nəyin reallıq olduğunu anlaya bilmirdim.
Qismət: – Çin fəlsəfəsindəki məşhut pritça yadıma düşdü. Yuxuda kəpənək olduğunu görən adam oyananda bilmir ki, yuxuda insan olduğunu görən kəpənəkdi, ya kəpənək olduğunu görən insan...
Qaraqan: – Düz deyirsən, adam həmin pritçadakı anlaşılmaz vəziyyətə düşür. “Avatar” filmindəki şikəst əsgəri xatırla, eyni situasiyadı.

KÖHNƏ BAKI,
TƏZƏ MÜKAFAT

Qismət: – İndi kəpənək kimi uça-uça keçək ayrı söhbətin “çəmənliyinə”. Əsgərlikdən qayıdanda qoyub getdiyin Bakını necə gördün? Dəyişib Bakı?
Qaraqan: – Adamların rəftarında elə bil daha çox sərbəstlik gördüm. Daha sərbəst olublar insanlar. Bulvar bir xeyli dəyişib. Əvvəllər ora bulaq başını xatırladırdı. İndi çox modern bir yer olub. Bilmirəm insanlarının cibindəki vəziyyət də dəyişib ya yox, amma şəhər xeyli varlı görünür.
Qismət: – Vizual gözəlləşən, təmir olunan Bakının bu halının sakinlərə də təsiri olub, səncə? Yəni insanların içi necə, “təmir olunub”, ya elə düzələn təkcə Bakının sifətidi?
Qaraqan: – Şərait dəyişdikcə adamlar da istər-istəməz dəyişirlər. Bir yer palçıqdırsa, bu orda yaşayan adamların xasiyyətinə, xarakterinə də sirayət edir. Palçıq ümumiyyətlə olmayan yerdə, nə qədər pinti olsan da, ona bulaşa bilmirsən. Əvvəllər mən Avropaya getmək barədə çox düşünürdüm. İndi görürəm ki, deyəsən Avropa bura gəlir. Bir də ki, mən hələ təzə qayıtmışam, adamların daxilən dəyişməyi barədə tam bir fikir deyə bilmərəm. Sən bilərsən, dəyişimi görmüsən. Necədi adamların vəziyyəti?
Qismət: – Adamlar barədə mən sənin qədər ümidli deyiləm. Deyəsən bizdə hələ uzun müddət binalar adamlardan mədəni olacaq. Gərək “A”nın davamını yazasan, HOST-la damğalanmalı adamlar çoxdur.
Sən hərbi xidmətdə olanda Nigar xanım Köçərlinin təsisçiliyi ilə Milli Kitab Mükafatı yaradıldı. Sənin romanın həmin müsabiqənin qalibi oldu. “A” romanı qalib olanda bəziləri səsli, bəziləri səssiz şəkildə hər satılan kitabın adındakı “A”ları yan-yana düzüb, təəccüb ifadə edən, uzun-uzun “aaaa” elədilər. Necə oldu romanı müsabiqəyə təqdim etdin? Qalib gəldiyini eşidəndə reaksiyan necə oldu?
Qaraqan: – Mənim heç xəbərim yox idi ki, “A” müsabiqəyə təqdim olunub. Romanı müsabiqəyə qardaşım təqdim edib. Bunu sonradan hərbi xidmətdə mənim yanıma gələndə dedi. Açığı, Bakıdan kənarda, xüsusən sərt iqlimi olan Naxçıvanda hərbi xidmətdə olarkən yarışma barədə düşünmək bir az gülüncdür. Ayağının altında ilan, əqrəb, o biri tərəfdə silahlar-filan. Orda hər şeyin miqyası, əhəmiyyəti dəyişir. Bir də, tutaq ki, mənim əsgər yoldaşımın övladı olurdu, ya da birinin yaxını vəfat edirdi, amma o özü bunlardan çox uzaqdaydı, belə vəziyyətdə müsabiqə, mənim qalib olmağım, bunlar xırda məsələlər kimi görünür.
Qismət: – Başa düşdüm. Bu, “A”nın aldığı ilk mükafatdı?
Qaraqan: – Belə deyim də, mənim bəlkə də aldığım ilk və ən böyük mükafat qardaşımın kitabı oxuyanda “yaxşı əsərdi” deməyiydi. Ya da, tutalım, kitabın 52-ci səhifəsi var. Bax “A”nı o səhifəyə qədər kimsə oxuyubsa, bu artıq mənim mükafatımdı.
Qismət: – Yəni ki, kitabların satılmağı, adamların evində sənin kitabının olmağı mükafatdı...
Qaraqan: – Hə. Hansısa uşaq kitabımı partanın altında gizlədirsə, ya da gecə yorğanın altında gizlicə fanarla oxuyursa, bu elə mükafatdı.
Qismət: – Hə, Azərbaycan kimi ədəbiyyata analoqu olmayan münasibətin hökm sürdüyü ölkədə sənin dediklərin doğrudan çox önəmli məqamlardır.

“A”NIN DOĞUM GÜNÜ

Qismət: – Mənə “A”nın yazılma tarixçəsi maraqlıdı. Necə oldu, birdən-birə Elxan qərara gəldi ki, roman yazmalıdı və məhz belə bir mövzuda? Prosesin inkişaf xətti maraqlıdı. Səninlə əvvəllər çox mövzularda danışmışıq, bunu soruşmağı həmişə unutmuşam.
Qaraqan: – Məxsusi bir hal olmadı. Yəni “Qız qalası”nın başına çıxıb qışqırmadım ki, ”Ana vətən, artıq yaşım çatıb, icazə ver, roman yazım...” Sadəcə içimdə adamlarla bölüşmək istədiklərim vardı. Onları yazmağa başladım. Məktub kimi, gündəlik kimi. Mən yazmağa başlayanda nəşriyyat nədir, kitab necə çap olunur, kitab çap etdirmək üçün yaş həddi varmı, bunlar haqqında qəti anlayışım yoxuydu, indi özümə də gülməli gəlir.. Mən bu romanı “roman yazım” deyə yazmadım. Nəsə yazdım və o, roman oldu.
Qismət: – Sən yazan stilistika dünya nəsrində indi dəbdə olsa da, bizim nəsrdə o qədər geniş yayılmayıb. Bu cür sosial yükü olan mövzunu belə bir stilistikada yazmaq bilərəkdən edilmiş aktdı ya sadəcə düşündün ki, Qərb ədəbiyyatında var, niyə bizdə olmasın? Yaxud heç nə düşünmədən yazmısan?
Qaraqan: – Yox, heç nə düşünmədən yazdım. Sevə-sevə yazdım. Mən romanı yazanda Facebook indiki qədər dəbdə deyil. Bəlkə də o vaxt Facebook bu qədər dəbdə olsa, heç mən kitab çap etdirməzdim. Sadəcə Face-də dostlarla paylaşardım. İçimdəki ədaləti demək hissi, dostların söhbəti, mənə gələn sms-lər, içdiyim “Koka-Kola” və başqa bir çox şeyin bu romanın yazılmasına təsiri olub. Həm də ilk və son bu cür yazı kimi düşünüb yazmışam “A”nı.
Qismət: – “A” romanının titul vərəqində belə bir cümlə var: “Məktəblilərin sinifdənxaric oxusu üçün”. Cümlədən sonra isə gülüş işarəsi. Niyə belə?
Qaraqan: – Ona görə ki, həddindən artıq ciddi mövzuları həddindən artıq ciddiliklə yazan peşəkar yazıçıların içində roman yazmağım, hətta buna cəhd eləməyim özümə qəribə gəlirdi. Nə bilim, Savalan dağından, Bazardüzü zirvəsindən yazanların içində düşündüm ki, mən sadə, məktəblilərin oxuya biləcək bir şey yazmalıyam. Bu, roman olar, ümumiyyətlə alınar-alınmaz, bu barədə özümə hansısa sədd qoymadım. Qrammatikadan, fizikadan 2 alan şagirdlər üçün mən əgər çox bəzəkli, boyalı, güclə içinə bənzətmələr yüklənmiş bir əsər yazsaydım, bunu o şagirdlər başa düşməzdi. Həmin cümlədən sonrakı gülüş işarəsində isə bir az özümə, bir az da orta məktəb şagirdinə Füzulinin metafizikasını başa salmağa çalışan müəllimlərə ironiya var.
Qismət: – Romanın ilk cümləsi belədir: “Hər şey mənim səyahətə çıxmağımla başladı”. Sonuncu cümləsi isə budur: “Yeni dünyanı görməyə hazırsan? Gəl gedək...” Portfelini götürüb birinci cümlədən səyahətə çıxan qəhrəman, bu, ya A-dı, ya Anar, ya elə Elxanın özü, fərq etməz, hara getdiyini və onu nələrin gözləyəcəyini bilmir. Amma sonuncu cümlədə qəhrəman artıq ünvanı bilən müdrik kimi danışır. Sonuncu cümləyə çatanda nəyi anladın?
Qaraqan: – Birinci cümlədən sonra hansı cümləni yazacağımı, yazını harda bitirəcəyimi bilmirdim. Buna görə, ola bilsin, roman bir az dağınıqdır. Yazı prosesində başa düşdüm ki, roman heç vaxt bitmir. Yol heç vaxt tükənmir. Qapandığını düşündüyümüz çevrə əslində yenicə cızılmağa başlayan daha böyük bir çevrənin içindədi. Bu proses sonsuza qədər uzanır.

“A”NIN QAN
QOHUMLARI: Koroğlu, Robin Qud, Zorro,
Əlkimyagər...

Qismət: – Səlim Babullaoğlunun yaxşı bir sözü var. Səlim bəy deyir ki, bizim hamımızı əlifba kitabından oğurluqda ittiham etmək olar. Hamımız hərfləri ordan “oğurlamışıq”. Sənin romanın haqqında, xüsusilə sən “Milli Kitab Mükafatı”nın qalibi olandan sonra mətbuatda müxtəlif yazılar peyda oldu ki, bəs, bu roman plagiatdı. Bu yazıları oxuyanda mənim yadıma, avtomatik olaraq, Səlim bəyin sözü düşdü və fikirləşdim ki, yəqin sən romanın adı olan “A”nı əlifbanın birinci hərfindən, adını Elxanı dəyərli şair dostumuz Elxan Zal Qaraxanlıdan, romanın qəhrəmanlarından olan Ayselin adını isə Aysel Teymurzadədən oğurlamısan.
Qaraqan: – ( gülür) Bu boyda oğruya hələ mükafat da verirlər...
Qismət: – Zarafat bir yana, səni əsasən Çak Palanyakın “Döyüş klubu” romanından plagiatda günahlandırırlar. Niyə Palanyakın “evinə girmisən”?
Qaraqan: – “İsgəndərnamə”də Nizaminin yazdığı utopik cəmiyyət var. Orda bütün adamların evinin qapısı açıqdır. Ədəbiyyat ölkəsində də belədi: bütün qapılar açıqdı. Bütün evlər əslində bir evdir. Bir-birinə bənzəyə bilər. Məndə Palanyakdan təsirlənmə var. Təkcə Palanyakdan deyil, Koelyodan, Verberdən, Den Broundan, Anxel de Kuatyedən. Siyahını uzatmaq olar. Hamının hamıya təsiri var. Plagiat isə başqa anlayışdı. Mənim özümə “A” barədə çox adam deyib ki, filan əsərə oxşayır. “Koroğlu” dastanına oxşadan olub. Koroğlu Çənlibeldə dəliləri başına yığıb cəmiyyət təsir edən qruplaşma yaradır, Nigar xanımı qaçırıb gətirir, Anar “A”da Ayseli qaçırır. Robin Quda oxşadan olub. Robin Qud Şervud meşəsində təxminən Koroğlunun və mənim romanımdakı HOST təşkilatının gördüyü işləri görür. Robin Qudun sevgilisi də, “A” dakı Aysel kimi, bir oliqarxın qalasında olur. Palanyakın “Döyüş klubuna” bənzədənlər olub. “Amerika tarixi X” romanına və filminə bənzədənlər olub. Bu romanda qəhrəman qaralara qarşı mübarizə aparır və sonda başa düşür ki, səhv edibmiş. Yeni çıxan bir film var: “İnto the wild”. Ona da bənzədənlər olub. Filmin qəhrəmanı bir gün portfelini götürüb gedir meşədə yaşamağa. Fikirləri cəmiyyətlə tərs düşür. Sonra, “A” işarəsiylə damğalamaq məsələsini Zorronun cızdığı Z hərfinə bənzədənlər olub. Zorro da ədalətsizliyə qarşı döyüşürdü.
Qismət: – Bu mənada Koelyonun “Əlkimyagər”inə də bənzətmək olar. Orda da Santiyaqo bir gün evdən çıxır ki, xəzinə tapsın. Xəzinə simvolikdi, təbii ki. Sənin qəhrəmanın Anar da əslində evdən ona görə çıxır ki, həqiqəti- xəzinəni tapsın. Görünür, bu oxşarlıqları sonsuzacan uzatmaq olar.
Qaraqan: – Hə, olar. Mən bu oxşarlıqlara sevinirəm. Çünki dünya qloballaşır və qloballaşan dünyada misal çəkdiyimiz əsərlərin əsas ideyası ədalət axtarışıdı. Sevinirəm ki, mən də bu ideyaya xidmət etməyə çalışıram.
Qismət: – Müqayisəli ədəbiyyat kontekstində danışsaq, bütün mətnlər bir-biriylə qohumdur. Bunu obrazlı belə demək olar ki, içində çoxlu otaqları olan böyük bir qəsr var. Bir otaq Argentinadı, orda Borxes oturub, biri Kolumbiyadı, orda Markes əyləşib və sairə. Bütün bu otaqlardan bir-birinə keçid var. Markesin “mətbəxində” duz qurtaranda qapı qonşusundan, qaytarmaq şərtiylə, duz istəməsi normaldı,,.
Qaraqan: – Əlbəttə, normaldı. Bütün dünyadakı dastanların, miflərin, romanların, mətnlərin “qanını” analizə versək, görəcəyik ki, hamısı qohumdur. Bəzən mən elə gəlir ki, hər şey Adəm və Həvva əhvalatının interpretasiyasıdı. Onlar qadağan olunmuşu etdilər: almanı yedilər. Cənnətdən qovulandan sonra acı həqiqəti anladılar. Baxaq “Leyli və Məcnun”a. Məktəb, orta əsrlər, Leyli-Məcnun. Neylədilər? Cəmiyyətə görə qadağan olunanı elədilər, aşiq oldular. Adəm və Həvva da qadağan olunmuş alma burda eşqdir. Nə baş verdi? Onlar eşqi “dərdilər” və Məcnun “cənnətindən”, Leylisinin yanından səhraya “qovuldu”.
Qismət: – Bu məsələ təkcə sənin romanınla bağlı deyil. Dünyada da bir çox romanlar var ki, onları oxuyan ürəyində deyirsən, bağışlayın, siz mənə tanış gəlirsiz... Götürək, adını çox çəkdiyimiz Koelyonu. “Əlkimyagər”in mövzusu Ruminin “Məsnəvi”sində var. Təkcə Rumidən yox, Rumidən əvvəlki müəlliflərin bir çoxunda var. Ən çox bilinəni Rumidir. “Dəfinə axtaran adam” adlı məsnəvisində Rumi bağdadlı bir nəfərdən danışır. Bu adam əvvəllər çox varlı olub, sonra isə bütün var-dövlətini eyş-işrətə xərcləyib. Tanrıya yalvarıb günahlarının bağışlanmasını diləyən bu adam bir gecə yuxuda görür ki, Misirdə xəzinə var və gedib onu tapmalıdı. Sonrası isə məlumdur...
Qaraqan: – Müasir romançıların çoxunda bu var. Çoxvariantlılıqdır bu. Türkiyə mətbuatında yazıldı ki, Orxan Pamuk “Bəyaz qala” romanının mövzusunu, indi adını xatırlamadığım bir müəllifin venesiyalı bir əsgərin xatirələrini qələmə aldığı kitabdan oğurlayıb. Sonra yenə Orxan Pamukun ilk romanı “Cevdet bəy və oğulları”nın Tomas Mannın “Brandenbruklar ailəsi” romanıyla aşkar mövzu struktur və oxşarlığında olduğu və başqa bu kimi fikirlər gündəmə gəldi.
Qismət: – Dediyin kimi, söhbət çoxvariantlılıqdan gedir. Qloballaşan dünya böyük bir kitabxanadı, informasiya fəzasıdı. İnternet sonsuz informasiya mənbəyidir. Hamı burdan bəhrələnir. Filmlərlə bağlı belə söz-söhbətlər olur. Ceyms Kameronun “Avatar” filmiylə bağlı əhvalatı bilirik. Hətta videooyunlardan da təsirlənən yazıçılar olur.
Qaraqan: – Qloballaşmanı dəqiq dedin. Qloballaşan dünyada ideyalar qovuşmağa, bərabərləşməyə başlayır. Qədimlərdə dünyanın bir yerində Roma imperiyası idi, o biri yanda, tutaq ki, Çin. Bir tərəfdə qadınlara münasibət ayrıydı, o biri tərəfdə ayrı. Məsələn, Çində qadınların barmağını kəsirdilər ki, gözəl görünsün. İndisə dünyada əsas ideya budur ki, qadın təhsil almalıdı, qadınla kişi bərabərdi. Düzdür, hələ bu ideya bütünlüklə reallaşmayıb, amma dünyada böyük çoxluq belə düşünür. Mənim fikrimcə, əslində əsas yazılmalı olanlar daha dərinlərdə, qədimlərdədi. Onlara qayıtmaq, onları yazmaq lazımdı. İmkan olsa, “Məlikməmməd” nağılı üzərində lazımi səviyyədə işləyər, bəlkə altından Qaraqan imzası da qoyub çap etdirərdim. Çünki orda daha çox gərəkli həqiqət var, nəinki mənim, ya da başqa kiminsə, məsələn, “metro ilə avtobusun sevgisi”ndən yazacağı bir romanda.

ROMANÇILIQ
VƏ REPERLİK

Qismət: – Sənin yaralı yerin olan bir mövzuya toxunmaq istəyirəm. Əslində elə mənim də yaralı yerimdi. Azərbaycanda bizdən başqa heç yerdə olmayan unikal bir tendensiya var. Deyirlər ki, reperə mükafat verdilər. Elə düşünənlər var ki, guya sənə mükafatı romanına görə yox, rep albomlarına görə veriblər.
Qaraqan: – Bunların hər ikisi məndə alınırsa, burda pis nə var axı?! Belə hallar çox normaldı. Den Brounun iki rok albomu var, netdən yükləyə bilərsiz, amma roman da yazır. Koelyonun DJ-lik fəaliyyəti var.
Qismət: – Stiven Kinq yazıçı dostlarıyla rok qrupu yaradıb...
Qaraqan: – Bunu bilmirdim. Görürsən, burda nə var ki... Sonra lap qədimlərə qayıtsaq, Da Vinçi həm rəssamıydı, həm ixtiraçı, həm yazıçı. Bizim məmləkətdə çox zaman kimisə aşağılamaq üçün “çobandı” deyirlər. Halbuki peyğəmbərlərin böyük əksəriyyəti elə çoban olublar. Allah peyğəmbərliyi çobanlara verməklə, görünür, bunu deyir ki, sizin yuxarı və ya aşağı saydıqlarınıza mənim münasibətim tamam ayrıdı, onlar mənim məqamımda bərabərdi.
Qismət: – Qəribədir ki, bizdə, məsələn, həm rəsm çəkib, həm roman yazsan, pis qarşılanmaz, amma həm roman yazıb, həm reper olanda yaxşı qarşılanmır. Görünür, insanlarımız hələ repi sindirə bilmirlər.
Qaraqan: – Vallah, mən hamını sevgiylə qucaqlayıram, öpürəm. Deyirəm, hamınız sağ olun, neçə-neçə rep konsertlərində görüşənədək (gülür). Ancaq bağışlayın ki, həm rep oxuyur, həm də roman yazıram, üstəlik, mənə mükafat da verirlər...


BİR MİLYON DOLLARIM OLSAYDI...

Qismət : – Nəsə sifariş verək, davam eləyərik. Çox istidir.
Qaraqan : – Su deyək də.
Qismət : – Qardaş, bizə iki dənə, qazlı su, zəhmət olmasa.
Qaraqan : – Davam eləyək. Harda qalmışdıq ?
Qismət : – Deməli “A”dan danışdıq, plagiatdan danışdıq, repdən danışdıq. İndi də ikinci romanından danışaq. Mənə qəribə gəldi sənin, hərbi xidmətdə ola-ola, roman yazıb çap etdirməyin.
Qaraqan : – Mənim üçün də birdən alındı. Düşündüklərim yığıldı-yığıldı, 22 günə yazıldı. Yuvarlaq olmaq üçün 1 ay deyək.
Qismət : – Orda necə yazdın? İmkan vardı yazmağa?
Qaraqan : – Bircə dəqiqə, telefonuma zəng gəlir qoy görüm kimdir... Heç əşşi, davam eləyək. Nə, orda vaxt olduqca fraqmentləri vərəqlərə yazırdım, sonra vərəqləri gizlədirdim. Müəyyən qədər yığılırdı, qardaşımgil yanıma gələndə verirdim, aparıb kompüterdə yığsınlar.
Qismət : – Sənin yazmaq sevgin çoxlarına örnək olası sevgidir. Romanın adı da maraqlıdır. Sual işarəsi olmadan, üç nöqtəylə bitən bir ad: “Bir milyon dollarım olsaydı...” Adın özündə bir təhrikedicilik, adamların içindəki var-dövlət hissini qıcıqlandıran nəsə var.
Qaraqan : – Adamların əksəriyyətində belə bir hiss var. Məsələn, maaşım 200 manat yox, 500 manat olsa, xoşbəxt olardım... İnsanın içindəki ehtimallar bitmir. Mən bunlardan birini götürdüm. Bilmirəm, mənim bir milyonum olsaydı, nə olardı? Mənim romanımın qəhrəmanı paranoik olur. Daha doğrusu, əvvəldən, uşaqlıqdan içində olan xəstəliyi üzə çıxır. Romanda da bu xırda detallarla göstərilir. Qəhrəmanın burnuna əsgərlikdən gələndən sonra mum qoxusu gəlir və sairə.
Qismət : – Obrazlı belə deyə bilərik də, elə bil bir test var. Sual belə qoyulub: Bir milyon dollarım olsaydı... A bəndi – Xoşbəxt olardım , B bəndi – paranoik olardım, C bəndi – qatil olardım...
Qaraqan : – Hə. F bəndi – Antaliyaya gedərdim və sairə. Həmişə bir E bəndi var ki, o bənd sual olaraq qalır.
Qismət : – O bənddə sual təkrarlanır. E bəndi – Bir milyon dollarım olsaydı...
Qaraqan : – Və həmişə də ən düzgün cavab E bəndidir. Çünki heç birimiz konkret heç nəyi bilmirik.
Qismət : – Romanda mənə maraqlı gələn başqa bir şey də var. Sən elə bil “A” romanıyla “Bir milyon dollarım olsaydı...” romanını “qan qardaş”ı eləmisən. İkinci romandakı dəlixana səhnəsində qəhrəmanın palata yoldaşı “A” romanının sonunda anlaşılmaz monoloqu söyləyən Anardı.
Qaraqan : – Çox adam bunu görməmişdi. Yaxşı görmüsən. Bir romanın qəhrəmanı o biri romanın da içində gəzir.
Qismət : – Bir də elə bil “A” romanının qeyri-müəyyən sonluğuna ikinci romanın ortalarında, gizli bir yerdə nöqtə qoymaq istəmisən...
Qaraqan : – Nöqtə yox, daha çox vergül qoymuşam. “A” romanının davamını gözləyənlər üçün bəlkə də bir işarədir bu...
Qismət : – Sonra sənin hər iki romanında da məkan olaraq “dəlixana” var. Bu sənin təfəkküründə dünyanın, ya cəmiyyətin böyük bir dəlixana kimi dərk olunmasıdı ? Hər iki romanda da olan bu xaos, paranoya, anlaşılmazlıq nədir belə?
Qaraqan : – Roman insanlardan bəhs edirsə belə də olmalıdır. Məncə, hər adam ömrümdə bir dəfə də olsa dəlixanaya düşür. Sadəcə olaraq, bizdə psixiatra müraciət etmək ənənəsi yoxdur deyə, bu, latent qalır. Sonradan hansısa situasiyaya uyğun olaraq üzə çıxır. Amma hamı bizim cəmiyyətdə bir günmü, üç günmü dəlixanada olur. Bəzisi bunu evdə keçirdir, bəzisi işdə. Bəzisi qırıb dağıdır hər şeyi, bəzisi özünə qapanır... Bu mənada mən də dəlixanada yatmışam, sən də, hamımız yatmışıq.
Qismət : – Dilimizdə maraqlı ifadə var. Metroda, marşrutda basabas olanda, maqazində qiymətdən narazı olanda mızıldanan adamların dilindən bu ifadəni tez-tez eşidirik : Dəlixanadı eee. Elə bil bu ifadəylə hamılıqla içində olduğumuz həyata model veririk. Bu sözlə, neqativi maddiləşdiririk.
Qaraqan : – Hə, elədir. Romanda belə bir aforizmdən istifadə etmişəm ki, həyat bir dəlixanadır. Xoşbəxt olmaq üçün gərək hər dəli özükimilər olan palataya düşsün.
Qismət : – İkinci romanının birincidən mənə görə bir fərqi də var. “A”dan fərqli olaraq ikinci romanda düşüncən, elə bil daha çox yığcamlaşıb, konkretləşib. ”A”da elə bil palitra bir az dağınıq idi.
Qaraqan : – Razıyam. Bunu mənə çox adam deyib. Sonradan gördüm ki, bu sözdə həqiqət var. Bəziləri hətta mənə deyirdi ki, “A” pritçalar toplusudur. Məncə, pritçalr toplusu deyil, amma elə bil beynimdə dağınıq şəkildə olan əhvalatları,pritçaları, hekayətləri bir xəttə gətirib birləşdirmək istəyi vardı. Sadə formada belə deyim beynimdə oxuduğum, bildiyim nələrsə vardı və mən bunu necəsə adamlarla bölüşmək istəyirdim. İlk romanım idi və buna görə də dağınıqlıq vardı bir az. İkinci roman isə tələsik və çətin şəraitdə yazılmağına baxmayaraq, sənin dediyin kimi, daha yığcamdı. Psixoloji triller tipində romandır. Burda əsas məqsədim oxucuları əsəbiləşdirmək idi. Romanın qəhrəmanının düşdüyü vəziyyətə adamlar əsəbiləşir. Məncə, buna nail olmuşam.
Qismət : – Düşüncənin konseptuallaşmağı maraqlıdır. Hərbi xidmətdə və tələsik yazdığın roman, ola bilsin, ona görə belə yığcam alınıb ki, məkanın sənin düşüncənə təsiri olub. Hərbi xidmətdə məkanın üslubu həmişə konseptualdır. Bir məsələ də elə indicə ağlıma gəldi. Gəl, bu barədə söhbətləşək. Yenicə prozaya başlayan dostlarla söhbətləşəndə onların əksəriyyətində maraqlı bir tendensiya müşahidə edilir. Onların əksəriyyəti personajlarına milli adlar qoymaq istəmirlər. Bəziləri ümumiyyətlə ad qoymur. “O qız” , “ O oğlan” kimi ümumiləşdirmələr aparmaq istəyirlər. Bu barədə sənin mövqeyin necədi? Anar, Aysel, Kərəm adlarını nəsə bir ad olsun deyə qoymusan, yoxsa?
Qaraqan : – Bu barədə mən özümə elə bir məhdudiyyət qoymamışam. Düzdür, insan adlarının insan taleyinə təsiri məsələsi var. Bəlkə də mən personajımın adını Maykl qoysaydım, onun taleyi başqa cür ola bilərdi. Amma mənim ona Kərəm adını qoymağım Maykl adına münasibətdə artıq nəyinsə başqa cür olmağıdır.

ÇAP OLUNMAYAN “ŞEYTANIN KİTABI”

Qismət : – İndi gəl, danışaq mənim və çox dar bir kəsimin oxuduğu çap olunmayan “Şeytanın kitabı” romanına. Orda sənin qutsal inanclarla, sakral mətnlərlə bağlı cəsarətli, radikal düşüncələrin var. Niyə romanı çap etdirmədin? Gələcəkdə çap etdirmək fikrin varmı ?
Qaraqan : – Bu kitabı Kaliforniyada olanda başladım. Bir ildən çox üzərində işlədim, material topladım. Belə deyək də, can qoydum bu kitaba. Amma can qoymadım ki, mənim canımı alsın. Açığı, dostlarla məsləhətləşdim, bir xeyli özüm də düşündüm. Gördüm ki, oxuyanların dediyi bir məqam doğrudur ki, bu kitabın çox pis təsiri ola bilər. Hazırlıqsız oxucuya, xüsusilə yeniyetmələrə pis təsir edə bilər. Mən bu məsuliyyətin altına girməkdən çəkindim. Çünki elə həqiqətlər var, insanlar o həqiqətə hazır deyillər.
Qismət : – Yəni deyirsən ki, bizim oxucular o kitabdakı düşüncələrə hazır deyillər, hə?
Qaraqan : – Hə. Fransada, Almaniyada olsaydım o kitabı çap etdirərdim.

MODERN ROMANÇILIQ

Qismət : – 70-ci illərin sonu 80-ci illərin əvvəlindən Umberto Ekogilin nəsli ədəbiyyatda kanonlaşmış bir düşüncəni qırdılar. Bu, ədəbiyyatı kütləvi və elitar deyə iki qütbə bölən düşüncənin əlehinəydi. Məsələn,detektiv romanlara olan münasibəti dəyişdilər. Oxucusunu get-gedə itirməyə başlayan, özü-öz içində özündən ləzzət alan, anlaşılmaz bir xətt üzrə gedən ədəbiyyatda birdən-birə belə bir müddəa ilə çıxış etdilər ki, biz kütləviliklə sənətkarlığın qarışığından ədəbiyyat yaratmalıyıq. Yarımkütləvi ədəbiyyat. Elədilər də. Ekonun “Qızılgülün adı” ilk baxışdan adi bir detektiv təsiri baxışlayan, amma “vurduğu” mətləblər bağımından çox ciddi bir əsər kimi bu xəttin başlanğıc kitabı oldu. İndi də, əslində, o vaxtda başlayan bu xətt davam edir. Modern yazarların romanlarını oxuyan, özü də roman yazan bir romançı kimi müasir romançılığın ən əsas fikir verilməli prinsipi nədir, səncə?
Qaraqan : – Sənin dediyin yarımkütləvilik məsələsi, təbii ki, ən əsas diqqət edilməli şeylərdəndi. Kinoda da sən deyən kimi oldu və bunun nəticəsi, məncə, yaxşıdır. Avropanın sırf estetikaya köklənmiş kinosu və Amerikanın sırf bazara hesablanmış kinosu elə bil razılığa gəldilər. Postmodern bir şey alındı. Van Dam filmləri Fellini filmləriylə dostlaşdı. Tarantinonun filmləri təxminən belə bir şeydi. İçində bir neçə filmdən sujetlər olan, bir az ironiya qatılmış, bir az şişirdilmiş situasiyalar. Bütün bu nəzəri işlərdən əlavə bizim yazarlar, məncə kitablarının satışını, reklamını da düşünməlidir. Çünki sovetlərdən qalma utancaqlıq, öləndən sonra başa düşülmək arzusu indi gülüncdür. Azad bazar cəmiyyətidir. Mən həmişə zarafatla dostlara deyirəm ki, bir manata əsər yazmaq olar. Otuz qəpiyə qələm, tutaq ki, 70 qəpiyə də qalın bir dəftər. İstedadın varsa, deməyə sözün varsa, otur yaz. Kitabı reklam eləmək, satmaq ayıb deyil. Bunu birmənalı şəkildə anlamaq lazımdı.
Qismət : – Van Dam dedin, ağlıma qonşumuzun balaca oğlunun sözü düşdü. Uşaq elə bilirdi ki, Van Dam döyüşçü-filan deməkdi. Deyirdi ki, Van Damlardan ən güclüsü Ceki Çandır. (Gülüşmələr)
Qaraqan : – O uşağın Ceki Çanı fərqləndirməsi də əslində biz danışan məsələdi. Çanın filmləri adamlara daha yaxındır. O da özündən əvvəlki Bryus Li estetikalı filmlərə bir az yumor qatıb, bəlkə də bir az ironiya eləyib. Dediyim odur ki, ədəbiyyat yekə bir süfrədi, kim nə istəyir götürsün, kim nə istəyir yazsın.
Qismət : – Mən son zamanlar düşünürəm ki, məşhur iki frazadan ayrı üçüncü bir frazaya keçmək vaxtı çoxdan çatıb. Var “sənət sənət üçündür”, var “sənət xalq üçündür” . “Sənət sənət üçündür”ün tərəfdarı bütün dövrlər üçün təkəbbürlüdür. Çünki o özü və yaratdığı əsər haqqında elə bir yerdən danışır ki, sanki zamanında ona tələbatın olmamasını, onun anlaşılmamasını vecinə almır. O düşünür ki, onu öləndən sonra, hansısa uzaq gələcəkdə başa düşəcəklər. Daha doğrusu, başa düşəcəklər də yox, başa düşməlidirlər. “ Sənət xalq üçündür” müddəasının tərəfdarı isə çox kütləviliyə meyl etdiyi üçün lokallığa dirənir. Əslində, bayaq Ekogilin nəsli dediyimiz nəsil, məncə, bunları birləşdirib. Onlar birincü müddəadan sənətkarlığı, sənətin gözəlliyini götürüb, ikinci müddəadakı auditoriyayla qarışdırıblar.
Qaraqan : – Belə bir nəticə alınıb: Sənət – sənət və xalq üçündür.
Qismət : – Hə, belə demək olar.
Qaraqan : – Dünya indi sürət əsrindədir. Fastfoodlar çoxalıb. Tələsən, hara tələsdiyini bilən və bilməyən bütün adamlar tezbazar, ayaqüstü dönərdən, qamburgerdən yeyirlər. Fastfoodda ziyanlı şeylər çoxdur, amma adamlar istəyirlərsə, yeyirlər. Hər şeydə belədir.
Qismət : – Yəni deyirsən ki, azadlıqdı kim nə istəyir, onu da alsın oxusun.
Qaraqan : – Hə. Kim istəyir Dantenin “İlahi komediya”sını oxusun, kim istəyir Dostoyevskinin əsərlərini, kim istəyir Koelyonu. Biz dünya barədə çox az bilirik deyə, mən adamlara qarışmağın tərəfində deyiləm. Adam var “Makdonalds”a sırf qızlarla tanış olmaq üçün gedir. Oranın yeməklərindən qəti xoşu gəlmir. O adama Orxan Pamuk lazım deyil. Adam da olur, sevməsə də, Nitşenin əsərlərini oxuyur ki, fəlsəfə fakultəsində xoşuna gələn qız var, onunla söhbətləşə bilsin. Müxtəlifdir, qəribədir. Heç kimə “belə ol, filan əsəri oxu” demək düzgün deyil. Dünya və adamlar çox fərqlidir.

KİTAB PİARI

Qismət : – Bir az da kitab piarı barədə danışmaq istəyirəm. Sənin kitabların çox satılır.”A” romanı 4 min nüsxə satıldı. Bu indiki Azərbaycan reallığı üçün fantastik rəqəmdir. Sözsüz ki, burda HOST-un da auditoriyasının əhəmiyyətli rolu olub. Bundan əlavlə sənin xüsusi bir piar strategiyan var?
Qaraqan : – Elə məxsusi bir strategiya yoxdur. Sadəcə HOST-un böyük auditoriyası təkcə oxucu yox, həm də sevdiklərinin təbliğatçısıdır. Şərti olaraq deyirəm, əgər 4 min adam HOST-çudursa, onlar mənim kitabımı, bizim rep albomumuzu alan kimi həm də təbliğ edir, yayırlar. Beləliklə, şərti olaraq 4 min nəfər dediyimiz o auditoriya böyüyür.
Qismət : – Piarla bağlı dünyada müxtəlif yollara əl atırlar. Məsələn, Frederik Beqbeder qalmaqallı “99 frank” romanından sonra yazdığı romanlardan birini satmaq üçün qəribə bir yola baş vurub. Dəniz kənarında maşınını saxlayıb, cibindən müəyyən qədər heroin çıxardıb və maşının baqajının üstündə başlayıb nümayiş etdirməyə ki, guya narkotik çəkir. Polislər onu 20 dəqiqədən sonra tutublar, telekanallar onu çəkib, ondan danışıblar. Kitablarının satışı birə beş artıb. Beqbeder, bildiyimə görə, indi azadlıqdadı.
Qaraqan : – Maraqlı faktdır. Bizdə belə eləsən, gərək kitablarını yox, evini satasan ki, canını qurtarasan. Görünür, Avropada belə variantlar alınır, yazarlar ehtiyac duyurlar ki, piar məqsədilə nəsə etsinlər.
Qismət : – Böyük kitab bazarı olan dövlətlərdə bu vacibdir. Çünki yazar da, kitab da çoxdur. Kitabı yazmaq qədər, çoxluğun içindən sıyrılıb seçilmək üçün də enerji sərf etməlisən. Bununla naşirlər özləri də məşğul olur.
Qaraqan : – Bizdə yazarlar hələ ki buna nəsə pis baxırlar.
Qismət : – Qəribə bir düşüncə formalaşıb ki, kitab nə qədər az satılsa, yazar nə qədər az oxunsa, o daha çox ədəbiyyatdır, nə qədər anlaşılmaz olsa, o qədər sənətdir.
Qaraqan : – Bunu mən də müşahidə etmişəm. Özü də təkcə ədəbiyyatda yox, müxtəlif sahələrdə. İki dükan olsun, biri yolun sağında, biri solunda. Birinin malları çox alınır, o birininki yox. Malları satılmayan gileylənir ki, zəmanə pisdir, dünya əclafların əlində qalıb, mənim mallarım təmizdir, alan yoxdur, amma filankəs saxta, zərərli mallarını sata bilir... Misalların sayını artırmaq olar. Çox satılanın, çox sevilənin “pis” sayılması qəribə və gülməli haldır.
Qismət : – Bu işin ayrı tərəfi də var. Məsələn, adamlar “Sarı çiçəyim” mahnısını da çox sevə bilərlər. O demək deyil ki, bu mahnı əladır.
Qaraqan : – Sözsüz ki. Amma adamlar sevirsə, onun içində həm də, az da olsa, nəsə var.
Qismət : – Son zamanlar mən də belə düşünürəm. Məncə, biz kütləvi şeylərə həddən ziyadə təkəbbürlü ədayla baxırıq. Üç-beş kitab oxumağımızı, 4-5 filmə baxmağımızı, 5-6 ciddi musiqi dinləməyimizi çox şişirdirik. Adamlar başqa şeylərdən, bizim qeyri-ciddi baxdığımız adi şeylərdən ləzzət ala bilirlər. Demirəm bu kütləvi, qeyri-peşəkar olanları təbliğ etmək lazımdır. Amma hamını Şopenə qulaq asmağa, Viskontinin filmlərinə baxmağa məcbur etmək olmaz.
Qaraqan : – Həqiqət əslində çox adi şeylərin içində ola bilər. Bizim, eləcə də hamının, hərənin özünə görə axtardığı nəsə bir həqiqət olar bilər və heç də Tarkovskinin filmlərində, Bosxun rəsmlərində olmaya bilər bunlar. O elə güldüyümüz “Sarı çiçəyim” mahnısının içində də ola bilər. Nə bilmək olar...
Qismət : – Məsələnin bir başqa tərəfi də var: Kütləviliyin imitasiya xisləti. Bu da var ki, çoxluğun inandığı nəsnələr, bəzən əslində o çoxluğun içində olan azın zövqüdür ki, kopyalanır. Kütlənin içində hər şey inanılmaz sürətlə yayıla və qəbul oluna bilir. Neqativlər də, pozitivlər də.
Qaraqan : – Bu tərəfi də var, təbii ki. Sənin tərcümə elədiyin Bodriyar da bu barədə yazıb. Bunu danmırıq ki. Kütlənin ideologiyaların yayılması, kütlənin idarə olunması üçün düşüncənin istiqamətləndirilməsi... Əlbəttə, bütün bunlar var. Amma bütün bunlarla bərabər başqa, yəni müsbət cəhətlər, elementlər də var.
Qismət : – Razıyam. Əsgərlikdən gələn kimi yeni nəsə yazmağa başlamısan, ya hələ ki, istirahətdəsən?
Qaraqan : – Bir az adaptasiyaya, bir az istirahətə ehtiyacım var. Beynimdə maraqlı bir mövzu yaranıb. Bir az istirahətdən sonra onu yazmağa başlayacam.
Qismət : – Sirr kimi saxlayırsan, ya bölüşmək olar?
Qaraqan : – ...
Qismət : – Aydındır. Yaxşı gəl belə eləyək: sən de, qoy diktofona düşsün, mən mətni yazanda oranı eşitməmiş olaram.
Qaraqan : – (gülür). Yaxşı.
Elə söhbətin burasındaca o yeni romanının mövzusunu mənə danışdı. Hər zaman olduğu kimi çox maraqlı, özünəməxsus bir tema. Amma bağışlayın, bu barədə sizə heç nə deyə bilməyəcəm. Gördüyünüz kimi, Elxana söz verdim.

ORXAN PAMUKUN TELEFON ZƏNGİ

Qismət : – Yeni romanının mövzusu çox maraqlıdı. Mətni, səncə, mövzu, maraqlı edir, yoxsa yox? Mətn necə olmalıdır ki, maraqlı alınsın?
Qaraqan : – Bir dəqiqə, üzr istəyirəm, telefonuma zəng gəlir, cavab verməsəm olmaz, Orxan Pamukdur.
Orxan Pamukun adını eşidəndə sakit görünməyə çalışsam da, həyəcandan bilmirdim əllərimi hara qoyum. Susdum. Diqqətlə qulaq asmağa başladım ki, Qaraqan onunla nə danışır. Söhbətləri təxminən 2-3 dəqiqə çəkdi.Elxan salamlaşanda “Səsinizi duymaq nə güzel Orhan abi”-deyəndə anladım ki, onlar ilk dəfədir danışmırlar. Xəttin o ucundakı kişi səsi Elxanın valideyni yox, sinif yoldaşı yox, Nobel mükafatı laureatı Orxan Pamuk idi. Həyəcanla gözləyirdim ki, Elxan söhbətini bitirsin və mən onunla harda tanış olduğunu öyrənim. Və nəhayət Qaraqan Pamukla sağollaşdı.
Qismət : – Pamukla harda tanış olmusan ki ?
Qaraqan : – Kaliforniyadan qayıdanda Türkiyədə, İstanbulda 3 gün qaldım. Orda bir dostun vasitəsilə Orxan bəylə tanış olduq. Düzdür bizi görüşdürən tanışım bir xeyli əziyyət çəkməli oldu. Çünki Pamukla görüşmək istəyən, randevu alan çox adam var. Çətin də olsa, Orxan bəylə görüşə bildik. Elə oldu ki, mən onun e-mail ünvanını aldım. Sonralar bir neçə dəfə yazışdıq və aramızda maraqlı bir ünsiyyət yarandı.
Qismət : – Əsgərlikdən gələndən sonra danışmısan ki? Harda bildi ki, nömrən işləyir?
Qaraqan : – Əsgərlikdən dönməyimi bilir. İki gün öncə MSN-də yazışdıq. Gecənin yarısı bir də gördüm Orxan bəy onlayn oldu. Adətən MSN-də olmur.
Qismət : – Yazılarından göndərmisən heç Pamuka?
Qaraqan : – Hekayələrimdən göndərmişəm. Bir dostum bir neçəsini çevirib. “A”nı göndərmək istəyərdim, amma əfsus, türkcəyə çevrilməyib.
Qismət : – Əsas məsələni de. Fikri nə olub sənin hekayələrin barədə?
Qaraqan : – Ümumi rəyi belə olub ki, yazılarım oxunaqlı və maraqlıdır. “Tualetə getməyənlərin şəhəri” hekayəsini daha çox bəyənib. Yazmışdı ki, bəzi şeylər var, onları zamanla özündə formalaşdırmaq lazımdır. Mətnə hardan başlamaq kimi, keçidlər-filan.
Qismət : – Əladır ki. Xoşbəxt adamsan. Gör e, adama Pamuk məsləhət verə.
Qaraqan : – Nə bilim e...
Qismət : – Yaxşı, Elxan. Elə Pamukla da söhbəti bitirək. Sənə, söhbətə görə, təşəkkür edirəm. Çox sağ ol.
Qaraqan : – Mən sənə təşəkkür edirəm. Çox maraqlı söhbət oldu. Darıxmışdım səninlə söhbət üçün.
Qismət : – Mən də. Möhkəm ol, dostum.
P.S. Qismət : – Mətn, səncə, necə olmalıdır ki, maraqlı olsun?
Qaraqan : – Süjetdə gözlənilməz dönüşlər olanda oxucunu maraq və intizar hissi bürüyür. Oxucunu intizarda saxlamaq lazımdır.
Qismət : – Belə deyə bilərikmi, birdən söhbətimizin ortasına sənə guya Orxan Pamuk zəng eləyir və mən bunu yazıram. Maraqlı olarmı?
Qaraqan : – Əlbəttə, olar.
Qismət : – Bəlkə zəng eləsin Orxan Pamuk?
Qaraqan : – Eləsin də, çoxdandı danışmırıq...

                                          Söhbətləşdi və yazıya köçürdü II QİSMƏT



0 şərh:

Yorum Gönder

PAYLAŞ

Twitter Delicious Facebook Digg Stumbleupon Favorites More